Masz kredyt lub pożyczkę w PLN? Najnowszy wyrok TSUE może mieć znaczenie dla Twojej umowy 

W ostatnich miesiącach temat sankcji kredytu darmowego (SKD) ponownie znalazł się w centrum uwagi zarówno kredytobiorców, jak i sektora bankowego. Wszystko za sprawą najnowszych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które konsekwentnie wzmacniają ochronę konsumentów na rynku finansowym. Szczególne znaczenie ma wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24, w którym Trybunał odniósł się do niezwykle istotnego problemu naliczania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu. Rozstrzygnięcie to może mieć istotny wpływ na tysiące umów kredytów konsumenckich zawartych w Polsce.

Czym jest sankcja kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego została uregulowana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jest to szczególny mechanizm ochrony konsumenta, który pozwala pozbawić kredytodawcę prawa do odsetek oraz innych kosztów kredytu w sytuacji, gdy naruszył on określone obowiązki ustawowe.

W praktyce oznacza to, że konsument zwraca wyłącznie otrzymany kapitał, bez konieczności ponoszenia kosztów finansowania. Dla banku lub instytucji pożyczkowej jest to bardzo dotkliwa sankcja. Traci bowiem nie tylko przyszłe odsetki, ale często również obowiązany jest zwrócić odsetki, prowizje i inne opłaty pobrane już wcześniej od klienta. 

Co rozstrzygnął TSUE?

Sprawa rozpoznawana przez TSUE dotyczyła umowy kredytu konsumenckiego, w której część nominalnej kwoty kredytu została przeznaczona na pokrycie kosztów związanych z kredytem, między innymi składki ubezpieczeniowej. Problem polegał na tym, że kredytodawca naliczał odsetki nie tylko od środków faktycznie przekazanych konsumentowi, ale również od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. Trybunał jednoznacznie wskazał, że nie można utożsamiać „całkowitej kwoty kredytu” z „całkowitym kosztem kredytu”. Są to pojęcia odrębne, a kredytodawca nie może pobierać odsetek od kosztów kredytu wyłącznie dlatego, że zostały one sfinansowane w ramach tej samej umowy. Innymi słowy, bank nie powinien traktować prowizji, składek ubezpieczeniowych czy innych kosztów jako części kapitału podlegającego oprocentowaniu. Choć sam wyrok nie przesądza automatycznie o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego w każdej podobnej sprawie, daje kredytobiorcom bardzo silny argument prawny w sporach z bankami.

Dlaczego to rozstrzygnięcie jest tak ważne?

Znaczenie wyroku wykracza daleko poza sam problem odsetek naliczanych od kosztów kredytu. Trybunał po raz kolejny przypomniał, że obowiązki informacyjne banków nie mają charakteru formalnego. Służą temu, aby przeciętny konsument był w stanie samodzielnie ocenić rzeczywisty koszt zobowiązania jeszcze przed podpisaniem umowy. Jeżeli konstrukcja umowy prowadzi do zawyżenia kosztów kredytu, błędnego określenia RRSO lub utrudnia ocenę rzeczywistego zakresu zobowiązania, powstaje pytanie o zgodność takiej umowy z wymaganiami wynikającymi zarówno z prawa krajowego, jak i prawa unijnego. Dla wielu kredytobiorców może to oznaczać możliwość podważenia umów zawartych nawet kilka lat temu.

Jakie umowy mogą budzić wątpliwości?

Z doświadczenia kancelarii wynika, że najczęściej spotykane problemy dotyczą:

• naliczania odsetek od skredytowanej prowizji,

• naliczania odsetek od składek ubezpieczeniowych finansowanych kredytem,

• nieprawidłowego określenia całkowitej kwoty kredytu,

• błędnego wyliczenia RRSO,

• nieprzejrzystych zasad zmiany opłat i prowizji,

• niepełnego informowania o skutkach wcześniejszej spłaty kredytu.

Czy każdy kredytobiorca może skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Nie każda umowa zawiera wady pozwalające na skuteczne zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy dokumentacji kredytowej, w szczególności:

• umowy kredytu,

• formularza informacyjnego,

• harmonogramów spłaty,

• tabel prowizji i opłat,

• historii spłat. 

Dopiero szczegółowe sprawdzenie tych dokumentów pozwala ocenić, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim oraz czy konsument może skutecznie dochodzić swoich roszczeń.

Co dalej?

Wyrok z 23 kwietnia 2026 r. wpisuje się w coraz bardziej prokonsumencki kierunek orzecznictwa TSUE. Jednocześnie przed Trybunałem oczekują kolejne polskie sprawy dotyczące sankcji kredytu darmowego, w których rozstrzygane będą między innymi kwestie obowiązków informacyjnych banków, zakresu kontroli dokonywanej przez sądy krajowe oraz znaczenia poszczególnych naruszeń dla możliwości zastosowania SKD.

Najnowsze orzecznictwo TSUE stanowi kolejny ważny sygnał dla sektora bankowego: obowiązki informacyjne wobec konsumentów nie są formalnością, lecz podstawowym elementem uczciwego rynku finansowego. Jeżeli kredytodawca nieprawidłowo skonstruował umowę, błędnie określił koszty kredytu lub naliczał odsetki od kosztów, które nie powinny być oprocentowane, konsument może dysponować skutecznymi instrumentami ochrony swoich praw. W wielu przypadkach skutkiem może być zastosowanie sankcji kredytu darmowego, a więc obowiązek zwrotu przez kredytobiorcę wyłącznie pożyczonego kapitału, bez odsetek, prowizji i innych kosztów.

Jeżeli zawarłaś/eś umowę kredytu lub pożyczki w PLN, warto sprawdzić ją w świetle aktualnego orzecznictwa TSUE i sądów krajowych. W praktyce istotne znaczenie mogą mieć nawet te postanowienia, które przez lata nie budziły większych wątpliwości. Prześlij umowę do bezpłatnej analizy na adres: n.hebel@onet.pl